Kiedyś kobiety uczyły się geografii, haftując mapy.
Kontury krajów, kontynentów, rzek rysowały na tkaninie same lub z pomocą nauczycielek, a potem haftowały te linie graniczne. Z czasem haftowane mapy stały się tak popularne, że zaczęto produkować tkaniny z nadrukiem konturowej mapy.
Sporo ostatnio czytam o hafcie historycznym i haftowanych samplerach. Po polsku moglibyśmy nazwać je próbnikami, to forma hafciarskiego wzornika do ćwiczenia ściegów i ornamentów, ale i do pokazywania innym swoich hafciarskich osiągnięć. Samplery w formie map mają swoją zaszczytną rolę w historii współczesnego haftu. Od końca XVIII wieku do około połowy XIX wieku roku uczennice w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii wykonywały samplery map. Wcześniej takie próbniki zazwyczaj pokazywały świat, ale ten domowy. Kreowane w zaciszu domów przedstawiały domowników, zwierzęta, ogród. Skąd zmiana tych samplerowych zainteresowań? Geografia była jedną z pierwszych dyscyplin stricte naukowych nauczaną w szkołach dla dziewcząt. W przypadku map wykorzystano tradycyjnie „kobiece” rzemiosło jako narzędzie do utrwalania wiedzy geograficznej. Dziewczyny stały się hafciarskimi kartografkami, haftowały mapy swoich krajów, podziały terytorialne, rzeki, jeziora, miasta. Od kobiet oczekiwano wiedzy na tematy naukowe, przede wszystkim, ponieważ powierzono im wczesne kształcenie przyszłych obywateli. Powstawały mapy państw, całej kuli ziemskiej, kosmosu, a także mapy najbliższych okolicy. Z czasem oprócz geograficznych danych, mapy zaczęły otaczać dekoracyjne bordiury. Wyobrażam sobie jak haftowanie konturów np.: państw w Europie naprawdę pomagało w zapamiętywaniu tej wiedzy, w końcu dziewczyny spędzały nad tym długie godziny.
Zastanawiam się: czy współcześnie możemy użyć haftu w podobnej funkcji – jako narzędzie do nauki, formę zapamiętywania?
Źródła zdjęć: archiwum MET Museum, Christies, Victoria and Albert Museum.
Autorki haftów (wg. kolejnosci “kafelków”): Elisabeth Chandler aged 9 years old, 1835, Elizabeth Hawkins, 1797;Polly Platt, 1909; Autorka nieznana, 1811; Autorka nieznana, 1790.
